Hoe je het draait of keert: het Eurovisiesongfestival is veel meer dan artiesten die voor landen zingen. In Eurovision Basics leggen we elke week een term uit die – frequent of minder frequent – u moet kennen om een Songfestivalexpert te worden. Met vandaag: Televoting.

“Stem nu voor het te laat is”, “Steun je favoriet” en “Jou stem kan het verschil maken”. Zinnen die al even traditioneel zijn geworden dan steenkolenengels uit Wit-Rusland of Cyprus die zijn twaalf punten aan Griekenland geeft. In 1997 werd de televoting zoals wij kennen geïntroduceerd voor enkele landen als wijze van test en een jaar later werd dit fenomeen verder uitgerold. Maar toch bestaat het al veel langer dan dat je denkt op nationaal niveau.

Televoting bestond al lang voor 1997.

De winnaars van het Nederlands Nationaal Songfestival in 1956 – dus bij de allereerste editie van de competitie –  werden al door een vorm van televoting verkozen. Niet via een sms-bericht of via de Eurovision App, maar wel door middel van een postkaart. Op 24 april zongen acht kandidaten een lied en mochten de kijkers hun favoriet steunen door een postkaart te sturen naar Hilversum. Twee weken later werd de uitslag bekendgemaakt. Daarmee was Nederland het allereerste land dat gebruik maakte van televoting. Pas in 1959 mocht een jury de Nederlandse inzending kiezen.

Begin jaren zestig doken er ook andere varianten op. Zo nodigde de West-Duitse omroep in 1960 dertig burgers uit om naar de studio te komen en daar te stemmen op hun favoriet. In 1961 werd er voor het eerst gebruik gemaakt van een telefoon om te stemmen. Echter belde de kijker niet naar een nummer, maar belde mensen van de Franse televisie naar willekeurige kijkers en vroegen naar hun favoriet. Het systeem van de postkaarten, het uitnodigen van mensen in de studio en het opbellen van kijkers werd in die periode nog door andere omroepen geadapteerd.

Het stemmen van de postkaarten moest manueel gebeuren en was een huzarenwerkje. Zo kreeg de Deense omroep in 1964 zo’n 230.000 kaarten binnen, die allemaal met de hand moesten geteld worden. Winnaar Bjørn Tidmand kreeg toen bijna de helft van de kaarten. In België werd het systeem van de postkaarten in 1966 voor het eerst gebruikt. De RTB kreeg toen zo’n kleine 12.000 kaarten binnen.

Onder andere de inzending van Lulu (Verenigd Koninkrijk 1969) werd via televoting gekozen.

Het was in België trouwens dat de voorloper van de televoting zoals we die nu kennen voor het eerst werd gebruikt. De kijker kon in 1972 kiezen: een postkaart sturen of bellen naar een medewerkster van de RTB. Die noteerde dan voor welk lied van Serge en Christine Ghisoland er werd gestemd. Toch koos de kijker vooral voor de postkaart die periode en het systeem werd al na één keer afgevoerd. In Frankrijk werd het succesvoller ingevoerd in 1976, maar kon een select publiek dat zich op voorhand had opgegeven inbellen.

In 1988 durfde ook de BBC het aan om via televoting te kiezen. De jaren nadien volgden  meer omroepen omdat telefoonkosten goedkoper werden. Het proces kon eindelijk ook geautomatiseerd worden door bijvoorbeeld voor tien liedjes evenveel verschillende nummers te creëren. Wat ook gebeurde was dat de kijker naar één nummer belde en via dat nummer een keuzemenu te horen kreeg. De stemming via postkaart verdween definitief in 1994, toen een jaar eerder de Oostenrijkse omroep dit systeem voor het laatst gebruikte. Ook het opbellen van kijkers verdween in de loop der jaren. Een publieksjury komt echter nog regelmatig voor.

Onderstaand fragment – uit de Britse finale van 1991 – toont één van de eerste recaps voor een nationale finale. Een recap is een overzicht van alle liedjes met (vaak) bijhorende nummers om te stemmen.

Televoting op het Eurovisiesongfestival

Na lang aandringen van de Britten werd in 1997 een eerste test georganiseerd op internationaal gebied. Vijf landen – waaronder het Verenigd Koninkrijk – bepaalden hun punten niet via een jury maar wel via de kijker die stemde via televoting. De Britse puntengever kondigde die avond aan dat een kwart miljoen stemmen binnen waren gekomen in de slechts vijf minuten dat er kon gestemd worden.

De test was dus een groot succes en in 1998 werd televoting globaal geïntroduceerd in Europa. Landen die de mogelijkheid hadden om een televoting te organiseren werden aangemoedigd om de kijker te laten kiezen. De jaren die volgden zouden dan ook in het teken staan van televoting. Zo werd in 2004 ieder land verplicht om te stemmen via televoting en verdween de jury van het festival. Pas na klachten van verscheidene omroepen dat clowneske acts het heel goed deden, verscheen de jury weer in het beeld in 2009.

In de beginperiode van televoting werd er een limiet van drie stemmen per huishouden gehanteerd. De GSM was namelijk nog een zeer duur toestel en de meeste huishoudens hadden slechts één vast telefoontoestel. In 2002 werd televoting via SMS ook nodig en nog eens twee jaar later mochten omroepen zelf kiezen wat de limiet werd per toestel om te stemmen. Enkele jaren later werd de limiet van twintig stemmen per toestel ingevoerd.

Een voorlopig laatste nieuwe vorm van televoting werd in 2013 geintroduceerd. Vanaf dan kon er ook gestemd worden via een applicatie: de Eurovision App.

De toekomst: online voting?

Een logische volgende stap lijkt het introduceren van online voting. In enkele landen werd het al gebruikt, zoals in Letland en Tsjechië. Vorig jaar startte de EBU met het gebruik van deze techniek van stemmen op het Junior Eurovisiesongfestival. Het systeem vertoonde wel wat kinderziektes en kon een grote schaal aan stemmen niet aan.

Online stemming heeft dan ook heel wat risico’s. Met een zogenaamde DDoS-aanval kan een hacker een hele site gedurende uren neerhalen, wat een fiasco zou betekenen voor de puntentelling. In Vlaanderen gebeurde het al eerder met de finale van het VTM-programma Mijn Pop-uprestaurant. Omdat er geen televoting via de traditionele telefoon of SMS werd gehouden, kon er slechts een klein percentage gebruikt worden in de einduitslag.

Mocht de EBU dus ooit online voting introduceren in het veel grotere Eurovisiesongfestival, moet het gaan investeren in een betrouwbaar en sterk beveiligd platform. Echter zien we dit nog niet snel gebeuren, want met online voting kunnen er geen inkomsten gegeneerd worden.

Met dank aan de Eurovision Song Contest National Finals Database.
Volgende week in Eurovision Basics: Diaspora

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.