Hoe je het draait of keert: het Eurovisiesongfestival is veel meer dan artiesten die voor landen zingen. In Eurovision Basics leggen we elke week een term uit die – frequent of minder frequent – u moet kennen om een Songfestivalexpert te worden. Met vandaag: Diaspora.

Sinds de introductie van televoting – waar we vorige week een Eurovision Basics over schreven – is diaspora een welbekend fenomeen op het Eurovisiesongfestival. Maar wat is diaspora nu eigenlijk? Om u het woord theoretisch uit te leggen gebruiken we de correcte introductie die op internetencyclopedie Wikipedia staat:

Het woord diaspora betekent grootschalige verspreiding van een volk over verschillende delen van de wereld. Vaak wordt hierbij gedacht aan de Joodse diaspora. (…) Echter bij vele volkeren kan men spreken van een diaspora

Diaspora is in twee zaken waarneembaar. Eerst en vooral zien we het terug als een grote groep van diaspora kan stemmen op het land van herkomst of roots. Anderzijds zien we – in kleinere mate – artiesten uit een diasporagroep uitkomen voor het land waarin ze wonen. In een reactie daarop geeft het land van herkomst of roots erkenning in de vorm van punten.

Diaspora zichtbaar tijdens de puntentelling

Diaspora is voornamelijk zichtbaar tijdens de puntentelling van het Eurovisiesongfestival, wanneer een land frequent vaker en in opeenvolgende jaren hogere punten geeft aan een land dan gemiddeld. Enkele voorbeelden uit de afgelopen jaren:

Armenië en Turkije kregen midden jaren 2000 vaak hoge punten vanuit België. Dat is te verklaren aan de diaspora. Midden jaren zestig kwamen er veel Turken naar ons land omwille van arbeidsmigratie. De Belgische economie floreerde en België sloot een akkoord met Turkije om die migratie mogelijk te maken. Nadien konden gezinnen ook makkelijk herenigd worden in ons land. Naar schatting zijn er bijna 200.000 Turken in ons land en zijn bij die cijfers geen kinderen ingecalculeerd van Turken in ons land geboren, die daardoor automatisch de Belgische nationaliteit hebben gekregen. Armenië kent een kleinere gemeenschap (circa 20.000) maar kent een grote loyaliteit naar het thuisland toe. Ook in Frankrijk en Nederland kent men een grote Turkse en Armeense gemeenschap.

In ons land kende tot en met 2010 de Griekse diaspora een belangrijk aandeel in het eindresultaat van de Belgische televoting. Vooral in Limburg is er een grote gemeenschap van Grieken omdat er veel gastarbeiders uit vorige eeuw leven in die regio. Ze werkten voornamelijk in de mijnen van Genk. Na 2010 viel het aandeel aanzienlijk terug in de puntentelling, mede dankzij het invoeren van de vakjury en de Griekse financiële crisis.

In Ierland en het Verenigd Koninkrijk woont een grote groep van Litouwers en Polen. Toen beide landen in 2004 lid werden van de Europese Unie en vrij verkeer van goederen en personen mogelijk werd, besloot een grote groep van beide nationaliteiten richting één van deze twee landen te emigreren. De economie en werkgelegenheid was namelijk beter dan in Litouwen en Polen. Naar schatting wonen er 180.000 Litouwers en zelfs 1,2 miljoen Polen in één van deze twee landen.

Minder duidelijk, maar ook aanwezig als diaspora op het Eurovisiesongfestival zijn de hoge punten voor voormalige Joegoslavische landen vanuit Zwitserland (met zo’n 250.000 imigranten uit één van deze landen), hogere punten voor Roemenië vanuit Spanje (700.000) en Albanië (800.000) krijgt vaak van Italië mooie punten.

Een duidelijk voorbeeld van de afgelopen jaren is de Poolse hoge score bij de televoting van 2016. Dat jaar werden de jurypunten van Michał Szpak ruim verdertigvoudigd en kon hij toch nog in de top 10 eindigen. Polen kent namelijk is gans Europa diaspora, omdat heel wat Polen in een ander Europees land gaan werken.

Waarom is diaspora zichtbaar op het festival?

Waarom stemmen mensen in een diasporagroep op hun land van herkomst of roots?Enkele verklaringen. Als eerste kan de culturele identiteit aangehaald worden: liederen bevatten vaak een cultureel element zoals een muziekinstrument, een bepaalde feeling of de eigen landstaal. De erkenning zal ervoor zorgen dat je stemt op dat nummer.

Daarnaast is het een vanzelfsprekendheid dat je op je land van herkomst of roots gaat stemmen. Men ziet het als loyaliteit naar dat land toe. Tenslotte kan er ook een politieke agenda achter zitten. Bijvoorbeeld: in 2014 verzamelde een groep van Armeense mensen zich in een zaal om met zijn allen te stemmen voor de Armeense kandidaat. Er werd namelijk vanuit Jerevan opgeroepen om te stemmen op Aram MP3 omdat hij één van de topfavorieten was. Het festival organiseren levert namelijk prestige op en een hoop inkomsten die uit toerisme kunnen gehaald worden.

De Turkse inzending van 2003 kreeg vermoedelijk een hoge (de winnende) score vanwege een sterk herkenbaar, maar ook modern Turks geluid in de inzending van Sertab Erener. De jaren ervoor waren die Turkse invloeden minder aanwezig of juist te traditioneel verwerkt, oftewel dertien in een dozijn.

Burenstemming is geen diaspora

Belangrijk om te vermelden is dat burenstemming geen diaspora is. Het grote verschil is dat bij burenstemming een sympathie of coalitie is voor één voor de omliggende landen, maar dat herkomst geen rol speelt. Dit komt vaker voor dan diaspora en quasi elk land kan er van genieten. Enkel een land zonder buren haalt geen voordeel hieruit, zoals Israël en Malta. Ook landen met een taalovereenkomst (Griekenland-Cyprus) stemmen vaak voor elkaar.

Diaspora zal zolang televoting zal bestaan ook op het Eurovisiesongfestival voelbaar zijn. Dankzij de invloed van de jury is het al minder, maar kan diaspora zeker en vast zijn stem laten gelden. België profiteert hier niet van, tenzij vanaf nu iedereen die de leeftijd van 65 bereikt verplicht naar Benidorm moet emigreren. Dan zijn de Spaanse twaalf van ons!

Volgende week in Eurovision Basics: de Executive Supervisor.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.