Hoe je het draait of keert: het Eurovisiesongfestival is veel meer dan artiesten die voor landen zingen. In Eurovision Basics leggen we elke week een term uit die – frequent of minder frequent – u moet kennen om een Songfestivalexpert te worden. Met vandaag: de jury.

Op elk festival – uitgezonderd een korte periode in de jaren 2000 – was jury aanwezig op het Eurovisiesongfestival. Sinds eind jaren negentig werd de stem van de kijker ook gehoord door middel van het fenomeen televoting, dat we midden september in Eurovision Basics bespraken.

Tegenwoordig zijn jury en televoting gelijkwaardig aanwezig op het festival, al krijgt de jury toch een klein streepje voor. In deze Eurovision Basics bekijken we de stemprocedure van 1956 tot en met vandaag.

1956

Elk land vaardigde twee juryleden af naar Lugano. Die mochten twee punten (elk één punt) geven aan hun twee favoriete nummers. Stemmen op eigen land was niet verboden. De Luxemburgse jury geraakte niet in Lugano, waardoor de jury uit Zwitserland een volmacht kreeg. Men vermoed dat daarom Zwitserland kon winnen in 1956.

1957-1961, 1967-1970, 1974

Net zoals in 1956 mocht elk jurylid een punt geven aan zijn favoriete nummer. Enkel was het juryaantal opgetrokken van twee naar tien leden en was stemmen op het eigen land verboden. De punten werden nu wel openbaar geteld, wat bij de eerste editie niet gebeurde.

Deze stemprocedure verdween na het festival van 1961, maar keerde weer terug van 1967 tot en met 1970 en in 1974. In 1970 werd er een regel rond gelijkspel toegevoegd nadat er vier winnaars waren in 1969 door het ontbreken van zulke regel.

1962-1963

Voor het eerst veranderde de structuur van punten geven. In de afgelopen jaren kreeg ieder jurylid één stem, maar in 1962 werd dat afgeschaft. Elk land had tien juryleden die elk hun top 3 mochten belonen met 1, 2 en 3 punten. De punten werden opgeteld per land en zo gaf iedere jury 1, 2 en 3 punten voor hun gecombineerde top 3. Stemmen op je eigen land was verboden.

In 1963 werd er gesleuteld aan de formule. In 1963 kreeg de top 5 van elk jurylid punten (1 t/m 5 punten) en werd het aantal per land opgetrokken naar twintig leden in plaats van tien.

1964-1966

Weer een ietwat ander systeem qua puntentelling vanaf 1964. Elk land had tien juryleden die elk drie punten mochten geven. Ze mochten die verdelen onder drie landen, maar ook inzetten op één of twee landen. De punten werden opgeteld per land en zo gaf iedere jury 1, 3 en 5 punten voor hun gecombineerde top 3. Indien maar twee landen punten kregen, gaf de jury 6 en 3 punten. Als één land alle juryleden had overtuigd, kreeg dat land 9 punten. Stemmen op je eigen land was verboden.

1971-1973

Elk land vaardigde twee juryleden af naar het festival. Eén jurylid was jonger of 25 jaar oud, de andere was ouder dan 25. Er moest tussen beiden een verschil van tien jaar zitten. Ze mochten allebei tussen 1 en 5 punten geven. Een land gaf dus sowieso een minimum van twee punten en een maximum van tien punten. Stemmen op je eigen land was verboden en niemand kon nul punten krijgen.

1975-2008

Het stemsysteem wijzigde weeral, maar de vorm van punten zou nooit meer wijzigen. Elk land had een vakjury (variërend van acht tot zestien personen) die twaalf punten gaf aan zijn favoriete liedje, tien aan hun tweede favoriete liedje, acht aan hun derde favoriet en zo verder naar één punt. In totaal kregen tien landen per stemronde dus punten. Stemmen op je eigen land was verboden.

De individuele juryleden (waarvan de helft jonger dan 26 jaar) stemden meteen na elk nummer en gaven een quotering van één tot en met vijf punten. Na alle landen werden de punten geconverteerd door de juryvoorzitter en kreeg elk land een uitslag.

De jaren nadien zouden de quota regelmatig wijzigingen (zoals de leeftijd en hoeveelheid van juryleden), maar ook de punten die elk jurylid gaf. Enkel het eindresultaat bleef hetzelfde. Eind jaren negentig en begin jaren 2000 moest de jurystemming soms gecombineerd worden met die van televoting of werd er enkel geopteerd voor televoting. Ook werd ingeschreven dat in de jury minstens vier mensen (van de acht) gewone mensen moesten zijn en niet bijvoorbeeld een zanger of componist.

In 2003 werd de jury grotendeels verbannen van het festival en moest ieder land stemmen via televoting. Toch werd een jury gebruikt als back-up mocht televoting niet kunnen doorgaan in een land of de stemming ongeldig zou worden verklaard. In 2008 en 2009 mocht de jury in de twee halve finales een wildcard uitdelen aan een tiende finalist.

2009-2012

In 2009 besloot de EBU om de jury weer een gelijkwaardig aandeel te geven in de finale en via 50/50-stemming de kijker en de jury evenveel te horen. Een jaar later zou dit ook in de halve finales worden ingevoerd.

Meteen kwam er ook voor het eerst sinds 1975 een vernieuwde stemmethode voor de juryleden. Een vast aantal van vijf werd vastgelegd en ze moesten allemaal iets doen in de muziekwereld. Eveneens mochten ze geen banden hebben met de openbare omroep. Nadat alle nummers waren uitgebracht moest elk jurylid stemmen zoals op het festival: twaalf aan zijn of haar favoriet, tien aan de nummer twee op het lijstje, acht aan de derde plek enzovoort naar één punt. Stemmen op eigen land bleef verboden.

2013

Een laatste grote wijziging kwam er in 2013 voor de vakjury. Ieder jurylid maakte een ranking van hoog naar laag voor het hele deelnemersveld van de uitzending, op uitzondering van eigen land. De combinatie van de vijf juryleden werd naast die van de kijkers gelegd. Zo werd de uitslag bepaald. De nummer één bij de kijkers kon zo nog helemaal worden genegeerd in de einduitslag als de jury ze bijvoorbeeld laatste zette.

Een jaar later werd een regel toegevoegd dat een jurylid enkel mocht zetelen in de jury indien het de twee voorafgaande jaren dat niet had gedaan. Ook werden vanaf dan de namen van de jury op voorhand gepubliceerd, wat voorheen nooit gedaan werd.

In 2016 werd de huidige stemmethode ingevoerd, waar de kijkers en jury allebei hetzelfde aantal punten mogen uitdelen in plaats van gecombineerd. Toch heeft de jury iets meer aandeel. Indien een televoting in een land niet kon doorgaan of niet worden georganiseerd, zou een onafhankelijke groep van leden uit verschillende landen worden gebruikt om de kijkersuitslag van een land te bepalen.

Volgende week in Eurovision Basics: de spokesperson.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.