Hoe je het draait of keert: het Eurovisiesongfestival is veel meer dan artiesten die voor landen zingen. In Eurovision Basics leggen we elke week een term uit die – frequent of minder frequent – u moet kennen om een Songfestivalexpert te worden. Met vandaag: de spokesperson.

Wat is een spokesperson? We zullen het woord even vertalen naar het Nederlands en dan komen we uit op een woordvoerder. De Dikke Van Dale geeft twee verklaringen:

Woordvoerder (woord·voer·der, zelfstandig naamwoord)
Iemand die het woord voert, die spreekt (in een ver­ga­de­ring enz.)
Per­soon die na­mens an­de­ren spreekt

Het woord spreekt dus voor zichzelf. Op het Eurovisiesongfestival is de spokesperson diegene die de punten van de nationale jury of/en televoting mag voorlezen tijdens de puntentelling. Hij, zij (en zeer af en toe ze) zit in het eigen land en maakt verbinding met de presentator of presentatrice van dienst.

Hoe komt de spokesperson de uitzending binnen?

Tot en met 1993 werd er telefonisch contact gelegd met de woordvoerder van elk land. Meestal was het de juryvoorzitter die de punten mocht doorgeven aan de presentatrice. In 1957 en 1958 werd de jury live in de uitzending opgebeld en nam de presentatrice nog de telefoon zelf op. In 1980 werd dit ook gedaan, maar kreeg de presentatrice voor elk land een ander telefoontoestel. Zo werd de Britse jury opgebeld vanop een Mickey Mouse toestel en gebruikte Marlous een prehistorische Finse Nokia voor Finland.

Technologie evolueerde en in 1994 werd de telefoonlijn ingewisseld voor videobeelden, die via satelliet binnenkwamen op het Eurovisienetwerk. Zodoende kon de kijker nu ook zien wie er de punten gaf. Tot op de dag van vandaag maakt de EBU gebruik van deze techniek.

Gedurende al die jaren is er echter weinig veranderd aan wat de woordvoerder moet zeggen: een korte begroeting en het uitdelen van de punten. Telefonisch was het allemaal wat formeel, maar sinds 1994 werd er ook losser gedaan door de woordvoerder. Omdat het toen met beeld was, werd de juryvoorzitter vervangen door een meer bekendere kop in eigen land. Hij of zij had vaak meer ervaring met televisie.

De spokesperson geeft de punten door in het Engels of het Frans.De voorkeur ligt bij de omroep zelf. Frankrijk gaat steevast voor het Frans, terwijl België dat om de twee jaar doet wanneer de RTBF aan de beurt is. Ook Zwitserland en enkele andere landen maken sporadisch gebruik van het Frans. In 1957 werden de punten in het Duits aangekondigd door enkele landen.

Edities zonder spokesperson

Niet elke editie had een woordvoerder of spokesperson, maar ze zijn wel op Ă©Ă©n hand te tellen. De allereerste editie in 1956 kende geen puntentelling en zodoende moesten er geen woordvoerders worden opgetrommeld. In 1971, 1972 en 1973 werd de puntentelling zo georganiseerd dat de jury live in beeld punten moest geven. Ze spraken niet, dus ze waren ook geen spokesperson.

In 2004 werd de halve finale geĂŻntroduceerd. Omdat de stemming tot na de finale geheim blijft, hebben de halve finales van het Eurovisiesongfestival ook geen spokesperson. De punten in de finale worden natuurlijk wel door iemand voorgelezen.

Sinds 2016 geven de puntengevers enkel de punten van de jury door. De kijkerspunten worden door de presentator of presentatrice van dienst gegeven.

Bekende en opmerkelijke puntengevers

Doorheen de jaren hebben heel wat opmerkelijke spokespersons hun opwachting gemaakt. Sirusho (Armenië 2008), Nicky Byrne (Ierland 2016), Duncan James (Blue, Verenigd Koninkrijk 2011) en Eric Saade (Zweden 2011) gaven zo in het verleden punten om later zelf deel te nemen. Ook toekomstige presentatoren zoals Yigal Ravid (Jeruzalem 1999), Renārs Kaupers (Riga 2003), Leyla Aliyeva (Bakoe 2012) en Filomena Cautela (Lissabon 2018) waren al eerder te zien als spokespersons.

Veel meer komt voor dat oud-kandidaten bijvoorbeeld een jaar later punten geven. Zo gaven in 2018 bijvoorbeeld de kandidaten van Wit-Rusland, Nederland, Macedonië, Georgië, Noorwegen en Cyprus uit 2017 de punten door. Oud-presentatoren doen dat ook geregeld, zoals Mikko Leppilampi uit 2007 in 2008 en Anke Engelke uit 2011 in 2012.

Een opmerkelijke puntengever kwam er uit Nederland in 2014. Lokale zanger Tim Douwsma werd die avond druk besproken op de sociale media, werd trending topic op Twitter en kreeg zelf aandacht in verscheidene buitenlandse kranten als The Dutch Hot Guy.

Belgische spokespersons

In de jaren zestig, zeventig en tachtig werd deze taak door een selecte club gedaan. Pas bij het opkomen van de satellietbeelden in 1994 kwam er meer variatie. De VRT koos tussen 1999 en 2010 steevast voor een omroepster. Bij het afschaffen van dat beroep in 2015 mochten recentelijk Umesh Vangaver (beter bekend als ‘den Haldis’) en Danira Boukhriss de punten van de VRT geven.

1957: Bert Leysen
1958: Paule Herreman
1959: Bert Leysen
1960: Arlette Vincent
1961: Niet geweten
1962: Arlette Vincent
1963: Niet geweten
1964: André Hagon
1965: Nand Baert
1966: André Hagon
1967: Jan Theys
1968: André Hagon
1969: Nand Baert
1970: André Hagon
1974: André Hagon
1975: Ward Bogaert
1976: André Hagon
1977: Anne Ploegaerts
1978: André Hagon
1979: Anne Ploegaerts
1980: Jacques Olivier
1981: Walter De Meyere
1982: Jacques Olivier
1983: Anne Ploegaerts
1984: Jacques Olivier
1985: Anne Ploegaerts
1986: Jacques Olivier
1987: Anne Ploegaerts
1988: Jacques Olivier
1989: Anne Ploegaerts
1990: Jacques Olivier
1991: Anne Ploegaerts
1992: Jacques Olivier
1993: Anne Ploegaerts
1995: Marie-Françoise Renson
1996: Anne Ploegaerts
1998: Marie-HĂ©lĂšne Vanderborght
1999: Sabine De Vos
2000: Thomas Van Hamme
2002: Geena Lisa
2003: Corinne Boulangier
2004: Martine Prenen
2005: Armelle Gysen
2006: Yasmine
2007: Maureen Louys
2008: Sandrine Van Handenhoven
2009: Maureen Louys
2010: Katja Retsin
2011: Maureen Louys
2012: Peter Van de Veire
2013: Barbara Louys
2014: Angelique Vlieghe
2015: Walid
2016: Umesh Vangaver
2017: Fanny Gillard
2018: Danira Boukhriss

Volgende week in Eurovision Basics: het reglement, deel 1.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.