Vandaag is het 11 november 2018 – Wapenstilstand – en herdenken we vandaag dat honderd jaar geleden de wapens zwegen en een tijd van vrede begon. In dit artikel kijken we terug naar de impact van oorlog op het Eurovisiesongfestival.

Op 11 november herdenken we het einde van de Eerste Wereldoorlog. Als u een portie algemene kennis bezit, weet u ook dat er een Tweede Wereldoorlog was tussen 1940 en 1945. Het was die Wereldoorlog die mee heeft gedragen tot de start van het Eurovisiesongfestival.

De European Broadcasting Union geeft aan dat het Eurovisiesongfestival bedacht werd met als onderliggend doel “een door oorlog verscheurd Europa weer samen te brengen door de kracht van muziek”. Ze wilden het dus niet doen door een vorm van educatie of herdenken, maar vooruitblikkend met een zorgeloos programma.

In 1956, een dikke tien jaar, na de einde van de Tweede Wereldoorlog, werd het eerste festival in een Europa met diepe wonden gehouden. Dat gebeurde – onbedoeld – in het symbolisch neutrale Zwitserland. In 2019 vieren we de editie nummer 64 in Israël, waar men vandaag de dag jammer genoeg nog steeds te maken heeft met conflicten waar doden moet vallen.

Oorlog: een ‘populair’ thema op het festival.

Het is belangrijk om oorlog te blijven herdenken. Dat zien we vandaag in gans West-Europa met herdenkingen van deze verjaardag. Ook op het Eurovisiesongfestival is dit thema een ‘populair’ onderwerp en komt het frequent voor in inzendingen. We kijken naar tien liedjes die het thema bezingen.

Jamala – “1944” (Oekraïne 2016)

In 2016 bracht Jamala een eerbetoon aan haar grootmoeder, diens Krim-Tataarse grootmoeder in 1944 werd gedeporteerd door de troepen van Stalin richting Azië. Zij was één van de 240.000 mensen die dit moesten meemaken. Het lied start al meteen met een heftige boodschap:

When strangers are coming
They come to your house
They kill you all and say
We’re not guilty, not guilty

Europa was geraakt en schonk de overwinning aan Oekraïne dat jaar. Kort na die overwinning werd er een culturele oorlog tussen Rusland en Oekraïne gestart. Rusland vond dat het lied te politiek beladen was en beschuldigend richting hun natie was omdat het land de Krim enkele jaren eerder had geannexeerd. Na een lang welles-nietesspel deed Rusland in 2017 niet mee.

Ermal Meta e Fabrizio Moro – “Non Mi Avete Fatto Niente” (Italië 2018)

Oorlog is helaas nog brandend actueel in verscheidene plekken in de wereld. Ook West-Europa krijgt te maken met geweld met ondermeer aanslagen en dat werd bezongen door de Italiaanse kandidaten dit jaar in Lissabon. Ze werden vijfde met het lied met ondermeer deze vertaalde zin: “Je hebt niets gewonnen omdat er meer is dan zinloze oorlogen”.

Lilianne St. Pierre – “Soldiers of Love” (België 1987)

Onze eigenste Belgische inzending van 1987 had ook aandacht voor oorlog. Het begin uit de tekst van “Soldiers of Love”, dat elfde werd in Brussel:

Een nieuwe dag, een nieuw schandaal
We zien geweld op het journaal
Kinderen gooit men in de strijd
Voor idealen, voor profijt
We voelen ons schuldig maar drinken een slokje wijn
Je vraagt je voortdurend af waarmee we bezig zijn

Ruth Jacott – “Vrede” (Nederland 1993)

Ook onze noorderburen hadden in de vorige eeuw aandacht voor oorlog. In “Vrede” uit 1993 zong zangeres Ruth Jacott over allerlei uitvinden en evoluties die hebben plaatsgevonden doorheen de tijd, maar “het wil alleen nog niet zo lukken om de vrede te bewaren”. Jacott werd zesde in Dublin, wat een teleurstellend resultaat was voor de Nederlanders.

Boggie – “Wars For Nothing” (Hongarije 2015)

In 2015 bracht Boggie uit Hongarije met “Wars For Nothing” een pleidooi voor het stoppen dat dit onnuttig fenomeen: “Al die oorlogen voor niets, het stop nooit. Al die zielen, kan je ze horen huilen?”

Walter & Kazha – “The War Is Not Over” (Letland 2005)

Het Letse duo Walter & Kazha zong in 2005 in een universele taal (het Engels en gebarentaal) over dat oorlog niet alleen maar draait over winnaars en verliezers:

The war is not over, everyone knows it
It’s just a reason to make us believe
That someone’s the loser, someone’s the winner
To make us believe that’s the way it should be
But I don’t wanna believe

Het lied kwam een maand geleden om een trieste reden weer in de aandacht, want zanger Kazha (Valters Frīdenbergs) overleed op 30-jarige leeftijd aan de gevolgen van kanker.

Nicole – “Ein bißchen Frieden” (Duitsland 1982)

De jonge Nicole zong in 1982 over dat er terug wat meer vrede zou mogen komen. In die periode woedde namelijk de Falklandoorlog en ook de Tweede Wereldoorlog lag nog voor velen vers in het geheugen. Natuurlijk was er die periode ook een West- en Oost-Duitsland en leefde de Bondsrepubliek niet in vrede.

Met deze vredesboodschap won Duitsland zijn eerste Eurovisiesongfestival. Ze kreeg van negen landen (van de mogelijke zeventien) de maximale twaalf punten. De zangeres gaf zelf later aan dat de Israëlische twaalf de mooiste was van heel de avond: “Dat een Duits meisje twaalf punten van Israël kreeg, was zeer symbolisch.”

Noa & Mira Awad – “There Must Be Another Way” (Israël 2009)

“There Must Be Another Way”, de Israëlische inzending van 2009, kreeg heel wat tegenwind in eigen land. Noa was een Joodse Israëlier, Mira Awad een Arabische Israëlier. Zelf gaven ze aan te willen zingen voor een betere toekomst en noemden ze het doelbewust geen lied voor vrede, maar een lied voor menselijkheid: “Er moet toch een andere weg zijn.”

Ich Troje – “Keine Grenzen – Żadnych Granic” (Polen 2003)

Leadzanger Michał Wiśniewski zong in 2003 dat hij de wens had een astronaut te zijn en wat hij hoopte te zien: “Geen grenzen, geen vlaggen. Geen domme ruzies, geen verschillende strijden. Geen ruzie, geen toestanden. Geen oorlog kunnen wij van hierboven zien.” Iets wat hij op aarde wel kon zien.

De band eindigde met het lied in het Duits, Pools en Russisch op een zevende plaats. Drie jaar later keerde Ich Troje terug naar het festival in Athene, maar konden ze geen finale halen.

Måns Zelmerlöw & Petra Mede – “Love Love Peace Peace” (2016)

Een boodschap van vrede zit er niet echt in, maar het nummer vat wel samen dat vrede vaak bezongen werd, is, en zal worden op het Eurovisiesongfestival.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.