Joegoslavië

OmroepJRT
Deelnames27 (1992)
Eerste deelname🇫🇷 Cannes 1961
Laatste deelname🇸🇪 Malmö 1992
Beste resultaat🏆 Winnaar 1989
Slechtste resultaatLaatste (1964)
Organisaties🇭🇷 Zagreb 1990
Finales (sinds 2004)Geen deelname sinds introductie halve finale(s)

Joegoslavië is één van de twee landen dat ooit kon deelnemen aan het Eurovisiesongfestival, maar niet meer in de mogelijkheid is om terug te keren aangezien het land ontbonden is. Het land viel uiteen in enkele naties die vandaag de dag meedoen aan het Eurovisiesongfestival.

De communistische staat Joegoslavië (1946-1992) bestond uit Bosnië en Herzegovina, Kroatië, Macedonië, Montenegro, Servië en Slovenië. Binnen Servië waren er nog twee provincies die autonoom regeerden: Kosovo en Vojvodina.

🏁 1961-1969: Controversieel debuut en wisselende prestaties.

Bij de zesde editie van het festival, in 1961, debuteerde Joegoslavië in Cannes. Een controversieel debuut, want Joegoslavië stond onder het bewind van dictator Tito. Na het organiseren van een nationale finale in Ljubljana kon de Servische zangeres Ljiljana Petrović het debuut maken voor de communistische staat. Met een achtste plek op zestien landen was het een matig succes.

De rest van de jaren zestig liepen zeer wisselvallig voor het land. In 1962 werd een vierde plaats gehaald door Lola Novaković, een plek die lang de beste notering voor het land zou zijn. Ook in 1966, 1967 en 1968 kon Joegoslavië bij de beste tien eindigen. Ook het slechtste resultaat werd in de jaren zestig bereikt: in 1964 kon de eerste Bosnische kandidate voor Joegoslavië, Sabahudin Kurt, geen enkel punt verzamelen.

Joegoslavië zorgde voor een kleine (onofficiële) primeur in 1968. Het land vaardigde officieel een duo af naar Londen onder de naam Dubrovački Trubaduri met zangers Luciano Kapurso en Hamo Hajdarhodžić op de voorgrond. Er waren namelijk maar twee personen per land toegelaten op de voorgrond De andere groepsleden stonden als achtergrondkoor op het podium, waardoor we dus voor het eerst een groep zagen op het festival. In 1971 werden groepen officieel toegelaten.

🕰️ 1970-1979: Joegoslavische kritiek en terugtrekking.

De jaren zeventig verliepen in hetzelfde stramien als die van de jaren zestig: matige resultaten en een ‘uitschieter’ in 1972 met Téréza Kesovija. De Kroatische was in 1966 al eens voor Monaco naar het festival geweest, maar eindigde toen roemloos laatste met geen enkel punt. Nu zong ze voor haar eigen Joegoslavië en kon ze het beste resultaat uit de jaren zeventig behalen.

Joegoslavië deed vooral mee aan het festival om mee te doen om zichzelf te promoten aan Europa in het pre-internettijdperk. Toen duidelijk werd dat de goede resultaten uitbleven stelde de Joegoslavische netwerken de muziekstijl van het festival in vraag. Volgens hen waren de internationale platenmaatschappijen te dominant aanwezig en was de muziek vooral kitsch. Dat leidde tot een eerste terugtrekking in 1977, officieel te wijten aan ‘interne politiek conflicten’.

In zowel 1978, 1979 als 1980 werden er wel edities van de nationale finale gehouden als onderdeel van het Opatija muziekfestival. De vraag werd steeds groter dat het land zou terugkeren op het festival. JRT besloot in de jaren zeventig alvast geen gehoor te geven aan die oproep.

⏰ 1980-1989: De Kroatische gouden periode.

Het was in 1981 dat Joegoslavië zijn comeback maakte op het festival in Dublin. JRT maakte zijn comeback onder het motto om de Joegoslavische cultuur aan de wereld te tonen in de tijd van de koude oorlog. Succesvol gebeurde dat niet bij hun comeback met de vijftiende en veertiende plaats van respectievelijk Vajta in 1981 en Aska in 1982.

Pas in 1983 kreeg het motto van de omroep echt resultaat: Danijel bracht in München het nummer “Džuli”. Het was de eerste inzending afkomstig van Montenegro en bracht tot dan ook het grootste succes voor Joegoslavië op. Hij eindigde vierde met het lied, dat later ook in het Engels werd ingezongen. Een jaar later zou Montenegro opnieuw een inzending mogen afvaardigen, maar die was minder succesvol met een achttiende notering op het scorebord.

Op 4 mei 1980 overleed dictator Tito en sinds dan werd de vierde mei jaarlijks als herdenkingsdag gehouden. In 1985 besloot de EBU het festival te organiseren op 4 mei, waardoor Joegoslavië zich moest terugtrekken. Om soortgelijke reden trok Nederland zich ook terug dat jaar. Niet om een sterfdag van een dictator, maar wel omwille van hun jaarlijkse Dodenherdenking.

Een jaar later stond Joegoslavië er weer en begon een Kroatische periode op het festival. De inzendingen van 1986 tot en met 1990 werden door TV Zagreb geleverd. Een periode van korte dominantie van de Joegoslaven. Het begon aarzelend in 1986 met een elfde notering, maar in Brussel 1987 kwam het land in de hogere tabellen van het scorebord.

In Brussel eindigde Novi Fosili vierde, een evenaring van de beste notering van het land in 1962 en 1983. De zesde notering van Srebrna Krila in 1988 telde ook als één van de beste resultaten van de natie. Het succes van TV Zagreb werd uiteindelijk bekroond in 1989. Na een nipte nationale winst van de band Riva tegenover Massimo Savić, afgevaardigd door TV Ljubljana, ging het land niet als favoriet naar Lausanne. De verrassing was dus groot dat Riva de topfavorieten uit het Verenigd Koninkrijk wisten te verslagen met “Rock Me”.

🕘 1990-1992: Organisatie in Zagreb en de laatste stuiptrekkingen.

Na heel wat getouwtrek kwam het festival in Zagreb terecht. Het gastland stuurde opnieuw een succesvolle inzending met de speelse Tajči, die zevende eindigde op eigen bodem. Het zou de laatste Kroatische inzending worden voor Joegoslavië en het einde van een succesperiode voor de Joegoslaven op het Eurovisiesongfestival. Een periode die nooit meer zou wederkeren.

Meer info over deze editie? Ga naar Zagreb 1990 voor meer info.

In mei 1991 eindigde Bebi Dol buiten de top 20 van het festival in Rome, iets wat nog nooit gebeurd was voor Joegoslavië. Een maand later begon de Tiendaagse Oorlog en waren Slovenië en Kroatië de eerste landen die zich onafhankelijk verklaarde van Joegoslavië. Ook Macedonië volgde dat jaar met hun onafhankelijkheidsverklaring, Bosnië en Herzegovina werd begin 1992 onafhankelijk

Toch kwam er nog een Joegoslavische inzending op het festival van 1992. De Socialistische Federale Republiek Joegoslavië werd in dat jaar de Federale Republiek Joegoslavië. BBC-commentator Terry Wogan vermelde in zijn aankondiging dat het land mogelijks wel wat sympathiestemmen zou krijgen omdat het door een gruwelijke periode ging. De prijs van onafhankelijk werd met levens betaald. Enkel Servië en Montenegro waren nog deel van Joegoslavië, maar hun inzending deed het matig met een dertiende plaats.

🙅‍♂️ 1992: Het einde van Joegoslavië op het festival.

Joegoslavië verscheen in 1993 niet meer op het festival. Drie van de vier landen (Bosnië en Herzegovina, Kroatië, Slovenië) konden in 1993 wel debuteren op het festival. Enkel Macedonië zou pas in 1996 een eerste poging wagen, maar die zou mislukken. De natie verscheen in 1998 op het toneel.

Servië en Montenegro waren tot dan nog steeds Joegoslavië, maar ze werden gebannen van de competitie. Resolutie 757 van de Veiligheidsraad van de Verenigde Natie werd enkele weken na het festival van 1992 aangenomen en onder andere door België goedgekeurd. “Alle culturele uitwisselingen met Joegoslavië moeten worden geannuleerd” aldus het NRC in een artikel uit juni 1992. Een onmiddellijk verbod van deelname op het Eurovisiesongfestival was dus een feit.

In 2003 werd de ban opgeheven. Dat werd mede mogelijk omdat het laatste vatbare van Joegoslavië, namelijk de landsnaam, naar de geschiedenisboeken werd verwezen en men vanaf toen enkel nog over de Staatsunie van Servië en Montenegro sprak. In 2004 en 2005 verschenen de twee landen als één natie op het festival, maar na een dispuut in 2006 trok het land zich laattijdig terug en volgde in tussentijd de definitieve scheiden van de twee landen. Servië en Montenegro verschenen in 2007 als individuele landen op het festival.

Officieel kwam er in 1992 dus een einde aan Joegoslavië op het festival. De Kroatische omroep TV Zagreb leverde met twaalf songs de meeste inzendingen op het festival af. Daarna volgen de Serviërs met zes inzendingen, de Bosnische en Sloveens televisieomroep bracht elk vier kandidaten naar het festival en de Montenegrijnen hadden twee vertegenwoordigers. Macedonië, Kosovo en Vojvodina deed wel mee aan de voorrondes, maar kreeg nooit een kandidaat op het internationale festival. Die laatste twee zijn tot op heden niet op het festival verschenen.

Meer over de oud-Joegoslavische landen op het festival kan je vinden op hun respectievelijke landenpagina in onze geschiedenisselectie:

🇧🇦 Bosnië en Herzegovina
🇭🇷 Kroatië
🇲🇰 Macedonië (VJR)
🇲🇪 Montenegro
🇷🇸 Servië
🇸🇮 Slovenië

⭐ Resultaten

🚩JaarArtiestLiedPlekPunt
🇷🇸1961Ljiljana PetrovićNeke davne zvezde08009
🇷🇸1962Lola NovakovićNe pali svetlo u sumrak04010
🇭🇷1963Vice VukovBrodovi11003
🇧🇦1964Sabahudin KurtŽivot je sklopio krug13000
🇭🇷1965Vice VukovČežnja12002
🇸🇮1966Berta AmbrožBrez besed07009
🇸🇮1967Lado LeskovarVse rože sveta08007
🇭🇷1968Dubrovački trubaduriJedan dan13007
🇭🇷1969Ivan & 3MPozdrav svijetu13005
🇸🇮1970Eva SršenPridi, dala ti bom cvet11004
🇭🇷1971Kićo SlabinacTvoj dječak je tužan14068
🇭🇷1972Tereza KesovijaMuzika i ti09087
🇧🇦1973Zdravko ČolićGori vatra15065
🇷🇸1974Korni GrupaMoja generacija12006
🇸🇮1975Pepel in KriDan ljubezni13022
🇧🇦1976AmbasadoriNe mogu skriti svoju bol17100
🇧🇦1981VajtaLejla15035
🇷🇸1982AskaHalo, Halo14021
🇲🇪1983DanijelDžuli04125
🇲🇪1984Vlado & IsoldaCiao, amore18026
🇭🇷1986Doris DragovićŽeljo moja11049
🇭🇷1987Novi FosiliJa sam za ples04092
🇭🇷1988Srebrna KrilaMangup06087
🇭🇷1989RivaRock Me01137
🇭🇷1990TajčiHajde da ludujemo07081
🇷🇸1991Baby DollBrazil21001
🇷🇸1992Extra NenaLjubim te pesmama13044

Meer geschiedenis? Ga terug naar het landenoverzicht of kijk op de geschiedenispagina per editie.